معرفی رشته ی فرش

تا چندی پیش در ایران به هنر بسیار ظریف و زیبای فرش تنها به صورت یک حرفه نگاه میشد؛ هنری که نسل به نسل به صورت سنتی و استاد- شاگردی منتقل میگردید. به عبارت دیگر کمتر کسی در این زمینه مطالعه، تحقیق و پژوهش انجام داده بود و یک مرکز دانشگاهی برای آموزش، حفظ و حراست و پیشرفت این هنر اصیل ایرانی و سرمایه ملی وجود نداشت. اما خوشبختانه در دهه هفتاد به همت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، رشته کارشناسی فرش در برخی از دانشکدههای هنر مراکز آموزش عالی ارائه گردید؛ رشتهای که میتواند موجب رشد و اعتلای هنر و صنعت فرش کشورمان گردد.در این رشته دانشجو درباره تاریخچه فرش، جامعه شناسی فرش، انواع بافت، ابزار بافت، طراحی، رنگ و الیاف فرش اطلاعات لازم را به دست میآورد. برای مثال، در فرش دستی سه نوع الیاف طبیعی پشم، ابریشم و نخ به کار میرود که دانشجوی کارشناسی فرش، با این الیاف و نحوه تکنولوژی هر یک از آنها به صورت علمی آشنا میشود؛ یعنی ریسندگی و رنگرزی این الیاف را میآموزد. همچنین دانشجوی این رشته با فرشهای مناطق مختلف جغرافیای ایران که از نظر الیاف، بافت، طرح و رنگ متفاوت است، آشنا میگردد. البته لازمه کسب این دانش، اطلاع از جامعهشناسی نقاط مختلف ایران است. برای مثال، در قالی کاشان بیشتر از رنگهای قرمز و سرمهای استفاده میشود. اما در قالی تبریز رنگهای بژ، کرم ومسی کاربرد دارد و این تفاوت رنگ به دلیل تفاوت محیطی و جغرافیایی شهرها و مناطق یاد شده است.در کل رشته کارشناسی فرش دارای پنج گرایش مرمت و تکمیل، طراحی، رنگرزی بافت و سایر زیر اندازها است. که گرایش مرمت و تکمیل بیشتر به تکنولوژی فرش میپردازد؛ یعنی دانشجو با الیاف، رنگ، رنگرزی شیمیایی و سنتی، انواع بافت، دارکشی فرش، انواع گره ( که نماد فرش است)، نحوه حفظ کیفیت و ابعاد فرش و مرمت فرش آشنا میشود و در گرایش طراحی، دانشجو درباره انواع مختلف نقشهای قالیهای ایرانی اطلاعات گستردهتری به دست میآورد و درباره طراحی قالی و تا حدودی گلیم آموزش میبیند.در گرایش رنگرزی دانشجو با نحوه رنگرزی شیمیایی و سنتی آشنا میشود و در زمینه شیمی تجزبه، تکنولوژی رنگ و شیمی و تکنولوژی مواد رنگرزی اطلاعاتی به دست میآورد. در گرایش بافت نیز دانشجو به طور تخصصیتر به بافت قالی میپردازد و انواع گرهها و بافت قالی را آموزش میبیند. در گرایش سایر زیر اندازها نیز دانشجو بافت گلیم، سوماک، زیلو، گبه و سایر زیراندازها را آموزش میبیند و با نحوه مرمت گلیم، جغرافیا و نقوش نمادهای گلیم و سایر زیراندازهای سنتی ایران آشنا میشود.

 

تواناییهای لازم :

دانشجوی این رشته باید فردی خلاق، نوآور و علاقهمند به هنر و صنعت فرش باشد. دانشجویی که بدون هدف رشته کارشناسی فرش را انتخاب کرده باشد، پس از فارغالتحصیلی جـایـگاهی در صـنعت فـرش نـخواهـد داشت، در نقطه مـقابل نـیز دانشجویانی هستند که با علاقه و پشتکار بسیار به این رشته آمدهاند و به دنبال آموزش و بهبود کیفیت هنر فرش هستند و قدمهای موثری نیز در این زمینه برداشتهاند.همچنین کارشناس فرش باید از تاریخ هنرهای دستی و بومی، بخصوص هنر فرش‌بافی آگاهی داشته باشد وبه یاری ذوق هنری، طرحهایی ارائه دهد که هم از اصالت بومی و هم از نوآوری برخوردار باشد.

 

موقعیت شغلی در ایران :

در کشور ما، هیچ کالایی از نظر ارزش افزوده مشابه فرش نیست. زیرا از یک سو، مواد اولیه فرش در ایران تهیه میشود و از سوی دیگر، فرش دستبافت ایرانی در بازارهای جهانی دارای ارزش مادی بسیار زیادی است.به همین دلیل در حال حاضر، بسیاری از مراکز خصوصی و دولتی هستند که به دنبال فارغالتحصیلان این رشته میگردند که در زمینه طرح، رنگ و بافت مهارت و خلاقیت داشته باشند. عدهای از فارغالتحصیلان نیز به عنوان مشاور بازرگانان فرش فعالیت میکنند یا خودشان در زمینه تولید فرش یا صادرات فرش سرمایهگذاری کرده و در این زمینه فعالیت میکنند و بالاخره تعداد قابل توجهی نیز این هنر را در مراکز کار و دانش آموزش میدهند.

 

درس های این رشته در طول تحصیل

آشنایی با اصول غبار گیری و شستشوی فرش ، آشنایی با طراحان و اساتید بزرگ فرش ایران ، آشنایی با هنر در تاریخ 1 و 2 ، آشنایی با هنرهای سنتی ایران 1و2 ، بررسی روش ها و ویژگی های بافت قالی‌های بزرگ پارچه ، بررسی طرح ها و نقوش قالی ایران ، بررسی نقوش و نمادها در گلیم و سایرزیراندازهای سنت ، تاریخ فرش 1و 2 ، تکنولوژی رنگ، جغرافیای گلیم و سایر زیراندازها ، خوشنویسی 1و 2 ، رفع عیوب قالی‌های نو ، شناخت انواع مختلف نقوش قالی های ایرانی 1 و 2 ، شناخت بازارهای جهانی فرش دستباف ،  شناخت گلیم و سیار زیراندازهای سنتی موزه‌ای ، شناخت مواد ویژه مرمت قالی ، شناخت و نصب چهارچوب‌های مرمت و ابزار ووسایل رفو ، شیمی تجزیه و ازمایشگاه ، شیمی عمومی آزمایشگاه ، مبانی هنرهای تجسمی 1و2 ، مدیریت تولید فرش ، مدیریت فرهنگی و هنری ، هندسه نقوش در هنرهای سنتی ایران 1و 2 ، کارگاه بافت زیلو ، کارگاه بافت سوماک، کارگاهبافت گبه و سایر قالی‌های ایلیاتی ، کارگاه بافت گلیم 1و2 ، کارگاه بافت گلیم‌های یک رو (به جزسوماک( ، کارگاه رنگ و نقطه 1 و 2 ، کارگاه رنگرزی سنتی 1 و 2 و 3 و 4 ، کارگاه مرمت و نگهداری قالی 1 و 2 و 3 ، کارگاه طراحی قالی 1 و 2 و 3 ، و ...